Wśród uczestników obecni byli delegaci Rad Powiatowych DIR powiatów: wrocławskiego, wołowskiego, oleśnickiego, oławskiego i strzelińskiego, przedstawiciele Polskiego Związku Łowieckiego oraz Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we Wrocławiu i jednostek organizacyjnych przez nią nadzorowanych (nadleśnictw), właściciele i dzierżawcy terenów rolnych i leśnych, rolnicy oraz myśliwi.

Celem konferencji było podjęcie debaty nad aktualnie obowiązującymi procedurami szacowania oraz przepisami prawnymi regulującymi problematykę szkód łowieckich, jak również stanem łowiectwa w woj. dolnośląskim. Zaproszonych gości powitali kolejno: Pan Leszek Grala – Prezes Dolnośląskiej Izby Rolniczej, Pan Grzegorz Pietruńko – Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we Wrocławiu, Pan Roman Rycombel – Przewodniczący Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego we Wrocławiu i zarazem Łowczy Okręgowy w jednej osobie, Pan Michał Jęcz – Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu oraz Pan Tadeusz Mochalski – Członek Zarządu Dolnośląskiej Izby Rolniczej. Następnie głos zabrali prelegenci.

O „Szacowaniu szkód bobrowych w województwie dolnośląskim” mówił Pan Michał Kwiatkowski z Wydziału Ochrony Przyrody i Obszarów Natura 2000 Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu. Liczebność populacji bobra europejskiego na Dolnym Śląsku szacuje się na 247 – 308 rodzin. Obecność bobrów odnotowano w 83 gminach woj. dolnośląskiego. Zasady szacowania i wypłacania odszkodowań za szkody wyrządzone przez bobry określa Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.). Art. 126 tej ustawy mówi, iż: Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez: 1) żubry (w uprawach, płodach rolnych lub w gospodarstwie leśnym), 2) wilki (w pogłowiu zwierząt gospodarskich), 3) rysie (w pogłowiu zwierząt gospodarskich), 4) niedźwiedzie (w pasiekach, w pogłowiu zwierząt gospodarskich oraz w uprawach rolnych), 5) bobry (w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim). Odpowiedzialność Skarbu Państwa nie obejmuje utraconych korzyści. Oględzin i szacowania szkód, a także ustalania wysokości odszkodowania i jego wypłaty, dokonuje regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarze parku narodowego dyrektor tego parku. Zgodnie z ostatnim wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 lipca 2013 r. ograniczenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez bobry wyłącznie do szkód powstałych w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim jest niezgodne z Konstytucją RP. W związku z powyższym Komisja Ustawodawcza Senatu RP przygotowała projekt zmian tej ustawy zakładający zwiększenie zakresu odszkodowań płaconych przez Skarb Państwa za szkody powodowane przez bobry. Wykorzystując prace nad nowelizacją ustawy Zarząd KRIR zaproponował rozszerzenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody powodowane przez inne gatunki zwierząt, w tym przede wszystkim: żurawie, dzikie gęsi, borsuki, kruki, kormorany i wydry. Kwota odszkodowań wypłaconych w ubiegłym roku przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska we Wrocławiu za szkody wyrządzone przez bobry przekroczyła 200 tys. zł. W pierwszym kwartale bieżącego roku kwota ta wyniosła już 30 tys. zł.

Temat „Liczebność zwierzyny a szkody w uprawach rolnych i gospodarce leśnej na terenie RDLP we Wrocławiu” był przedmiotem wystąpienia kolejnego prelegenta – Pana Adama Dziubackiego z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we Wrocławiu. W prezentacji największy nacisk położono na problematykę zagospodarowania obwodów łowieckich i szacowania szkód ze szczególnym uwzględnieniem obwodów łowieckich leśnych. Dokonano szczegółowej analizy założeń wieloletnich łowieckich planów hodowlanych, jak również poruszono kwestię weryfikacji rocznych planów łowieckich polegającej na proporcjonalnym zwiększaniu ilości odstrzałów w stosunku do wzrostu pogłowia zwierzyny łownej tak, aby maksymalnie zminimalizować ilość wyrządzanych szkód w uprawach rolnych i leśnych. Ponadto przedstawiono dane dotyczące stanu pogłowia zwierzyny łownej na terenie woj. dolnośląskiego oraz dokonano analizy pozyskania zwierzyny na przekroju ostatnich kilku lat, ze szczególnym uwzględnieniem odstrzałów redukcyjnych dzików. Szacowana liczebność jeleni na terenie RDLP we Wrocławiu wyniosła w 2013 r. - 4 357 szt., w 2014 r. – 4 190 szt., szacowana liczebność saren wyniosła odpowiednio 32 350 szt. i 27 569 szt., dzików 11 166 szt. i 10 211 szt., danieli 869 szt. i 880 szt. Wykonanie planu pozyskania jeleni wyniosło: 93% w sezonie 2011/2012 i 96% w sezonie 2012/2013. Plan pozyskania dzików wykonano w 77% w sezonie 2011/2012 i w 81% w sezonie 2012/2013. Wykonanie planu pozyskania danieli zrealizowano w 99% w sezonie 2012/2013. Średnie odszkodowanie wypłacone przez RDLP we Wrocławiu za 1 ha powierzchni zredukowanej uszkodzonych upraw rolnych w sezonie 2013/2014 wyniosło 2 255 zł/1 ha.

Ostatnia wygłoszona podczas konferencji prelekcja dotyczyła „Procedur szacowania szkód wyrządzanych przez dzikie zwierzęta w uprawach rolnych”. Została ona przygotowana i zaprezentowana przez Pana Romana Włodarza – Prezesa Śląskiej Izby Rolniczej. W jej pierwszej części zostały omówione aktualne podstawy prawne dotyczące sposobu postępowania przy szacowaniu szkód oraz wypłacie odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych. Przy tej okazji poruszono także kwestię koniecznych zmian w Prawie Łowieckim. Aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 13 października 1995 r. nie przystaje do obecnych czasów, nie uwzględnia zmian, jakie zaszły w naszym rolnictwie po wejściu Polski do Unii Europejskiej i nade wszystko sprawia, iż to rolnik jest słabszą stroną w konflikcie z myśliwymi i leśnikami, choć to właśnie on ponosi realne i niejednokrotnie bardzo dotkliwe straty ekonomiczne będące następstwem szkód łowieckich. Wysokość wypłacanych przez koła łowieckie odszkodowań nie zawsze rekompensuje straty poniesione przez rolnika, na którym spoczywa ciężar przywrócenia potencjału produkcji rolniczej. W praktyce oznacza to, iż rolnik z własnej kieszeni pokrywa różnicę pomiędzy wysokością wypłaconego przez koło łowieckie odszkodowania a rzeczywiście poniesionymi stratami finansowymi. Obecnie najważniejszym problemem w systemie Prawa Łowieckiego jest określenie podmiotu, który jest właścicielem zwierząt łownych. Po II wojnie światowej na mocy Dekretu z 29 października 1952 r. o prawie łowieckim rozdzielono łowiectwo i prawo wykonywania polowania od własności gruntu. W dniu 17 czerwca 1959 r. Sejm PRL uchwalił Ustawę o hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim, w której określono w art. 2, iż zwierzyna w stanie dzikim stanowi własność Skarbu Państwa. Stwierdzenie to podtrzymane zostało w aktualnie obowiązującej ustawie Prawo łowieckie z dnia 13 października 1995 r. Art. 2 tej ustawy mówi, że: „Zwierzęta łowne w stanie wolnym, jako dobro ogólnonarodowe, stanowią własność Skarbu Państwa.” Jest to fundamentalna zasada prawna funkcjonowania łowiectwa w Polsce. Rozwiązania prawne zawarte w Prawie łowieckim ograniczają prawa własności rolników. Gospodarka łowiecka jest realizowana w obwodach łowieckich, które ustanawiane są bez poszanowania granic i prawa własności oraz praktycznie bez wpływu właścicieli gruntów, przez które przebiegają. Prawo do eksploatacji łowieckiej obwodu ma wyłącznie Koło Polskiego Związku Łowieckiego na zasadzie umowy dzierżawy z odpowiednim organem administracji rządowej. Określono zamkniętą listę gatunków zwierząt, za które odpowiada dzierżawca obwodu łowieckiego lub Skarb Państwa. Odpowiedzialność za szkody spowodowane przez zwierzęta objęte całoroczną ochroną (żubry, niedźwiedzie, wilki, rysie i bobry) ponosi Skarb Państwa na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, przy czym za szkody wyrządzane przez nie na obszarach:

- obwodów łowieckich leśnych odszkodowania wypłaca Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe ze środków budżetu państwa;

- obwodów łowieckich polnych i obszarach nie wchodzących w skład obwodów łowieckich odszkodowania wypłaca zarząd województwa ze środków budżetu państwa.

Ustawa ta daje możliwość do określenia w drodze rozporządzenia innych gatunków zwierząt chronionych prawnie przez cały rok, za które odpowiedzialność ponosić będzie Skarb Państwa. Do tej pory nie udało się, pomimo starań środowiska rolniczego, uzyskać rozszerzenia tej listy, m. in. o kormorana czarnego, wydrę europejską czy czaplę siwą, które to gatunki powodują ogromne spustoszenia w gospodarstwach rybackich. Odpowiedzialność ponoszona przez Skarb Państwa ograniczona jest jedynie do szkód rzeczywistych i nie obejmuje utraconych korzyści. Ponadto właściciel zwierzyny, którym, przypomnijmy, w myśl ustawy Prawo Łowieckie jest Skarb Państwa przerzuca odpowiedzialność za szkody na koło łowieckie w zamian za własność zwierzyny przez nie pozyskanej. Odszkodowanie na podstawie Prawa Łowieckiego za szkody wyrządzone przez dziki, jelenie, sarny i daniele (łoś jest obecnie objęty całoroczną ochroną) wypłaca dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego a poza obwodami łowieckimi marszałek. Należy mieć jednak świadomość, że w dobie gwałtownego wzrostu populacji dzikich zwierząt i zachodzących dynamicznie zmian sytuacji ekonomicznej polskiego rolnictwa (przede wszystkim wzrost cen płodów rolnych) koła łowieckie nie udźwigną samodzielnie ciężaru finansowego odszkodowań. W gospodarce rynkowej szkody wyrządzane przez dzikie zwierzęta winny być rekompensowane zgodnie z zapisami prawa cywilnego a rolnik powinien mieć swobodę w dysponowaniu swoim prawem własności. Rolnicy, jako właściciele gruntów wchodzących w skład obwodów łowieckich powinni zdawać sobie sprawę, iż Prawo Łowieckie nakłada na dzierżawcę obwodu łowieckiego (koło łowieckie) oprócz szerokich przywilejów również obowiązki w stosunku do właścicieli gruntów. Obowiązki te powinny być bezwzględnie respektowane i wykonywane przez koła łowieckie, jednak ich wyegzekwowanie w praktyce niejednokrotnie napotyka na opór myśliwych.

Obowiązki dzierżawcy obwodu łowieckiego w świetle Prawa Łowieckiego obejmują:

1) obowiązek zapobiegania lub ograniczania szkód łowieckich,

2) obowiązek prowadzenia prawidłowej gospodarki łowieckiej,

3) obowiązek wypłacania odszkodowania za szkody łowieckie,

4) obowiązek zawiadomienia właściciela gruntu o terminie oględzin wstępnych oraz szacowania ostatecznego – warunek konieczny,

5) obowiązek współdziałania z właścicielem gruntu na rzecz ograniczania szkód łowieckich oraz

6) obowiązek dokonania szacowania wstępnego na tym samym polu po każdym prawidłowym zgłoszeniu szkody przez właściciela gruntu.

Natomiast prawa dzierżawcy obwodu łowieckiego w świetle Prawa Łowieckiego w stosunku do właściciela gruntu obejmują:

1) prawo do wejścia na teren w ramach prowadzenia gospodarki łowieckiej lub polowania,

2) prawo do powołania własnego rzeczoznawcy lub biegłego – nie będzie to jednak miało zasadniczego znaczenia dowodowego przy szacowaniu szkód łowieckich a jedynie będzie mogło stanowić dowód pomocniczy w ewentualnym postępowaniu przed sądem powszechnym (prawo to przysługuje również poszkodowanemu rolnikowi),

3) prawo wezwania przedstawiciela miejscowej Izby Rolniczej do udziału w oględzinach wstępnych lub ostatecznych (prawo to posiada także rolnik),

4) prawo do wyznaczenia osoby upoważnionej do szacowania szkód łowieckich (nie ma zasad określających kwalifikacje formalne takiej osoby, jak również brak jest oficjalnych standardów szacowania przedmiotowych szkód),

5) prawo do ustawiania, w porozumieniu i we współpracy z właścicielem gruntu, urządzeń ograniczających szkody łowieckie,

6) prawo do zawierania umów cywilno-prawnych (ugoda) z właścicielem gruntu co do sposobu rozwiązywania problemu szkód łowieckich oraz

7) prawo wystąpienia do właściwego ze względu na miejsce powstałej szkody organu gminy (wójta, burmistrza, prezydenta) o mediacje w sprawie wysokości wynagrodzenia za szkody wyrządzone w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny oraz szkody wyrządzone przy wykonywaniu polowania (prawo to przysługuje także rolnikowi). Należy zauważyć, że mediacja dotyczy tylko sporu o wysokość kwoty odszkodowania a w przypadku, gdy okaże się ona nieskuteczna rolnikowi pozostaje już tylko droga postępowania sądowego. Należy mieć świadomość, że postępowanie o odszkodowanie na podstawie Prawa łowieckiego jest faktycznie postępowaniem ugodowym, gdyż w tym przypadku nie mają zastosowania przepisy Kodeksu Cywilnego. Postępowanie o odszkodowanie za szkody łowieckie nie jest postępowaniem administracyjnym (nie ma decyzji administracyjnej), dlatego też nie przysługuje prawo do odwołań i innych czynności zgodnie z Kodeksem Postępowania Administracyjnego. Sensownym rozwiązaniem wydaje się powołanie instytucji mediatora umocowanego prawnie wyżej od urzędu wójta. Podstawowymi problemami wymagającymi pilnych rozwiązań i zmian w obowiązującym prawie są:

1) nieciągła i niespójna z realiami rynkowymi metodyka szacowania szkód łowieckich – w szczególności w zakresie ustalania plonu i ceny,

2) bardzo ograniczone kompetencje organów samorządu terytorialnego w zakresie szeroko rozumianej gospodarki łowieckiej,

3) „martwe pola” w Prawie łowieckim i w Prawie Ochrony Przyrody, np. w zakresie gospodarki łowieckiej na terenach wyłączonych z obwodów łowieckich, w szczególności na terenach zabudowanych,

4) systemowy bezwład administracyjno – prawny w zakresie kształtowania właściwej liczebności populacji dzikich zwierząt oraz silny wpływ różnych „środowisk ekologicznych”. Druga część spotkania przyjęła formę ożywionej dyskusji, której podstawowym celem było zarówno wypracowanie optymalnych metod postępowania umożliwiających poszkodowanym rolnikom skuteczne wyegzekwowanie swoich, i tak już bardzo okrojonych praw, w ramach aktualnie obowiązujących niedoskonałych przepisów, jak również udzielenie praktycznych porad dotyczących szacowania osobom, które się tym zajmują z ramienia kół łowieckich i nadleśnictw. Konieczność zmian w aktualnie obowiązującym Prawie Łowieckim wydaje się być nieunikniona i powinna zmierzać w kierunku ustanowienia współodpowiedzialności finansowej Skarbu Państwa za szkody wyrządzane przez dzikie zwierzęta w uprawach i płodach rolnych. Obecnie funkcjonująca zasada 100% finansowej odpowiedzialności kół łowieckich skutkuje niewydolnością całego systemu szacowania i wypłaty odszkodowań. Należy jednocześnie nadmienić, iż w dobie systematycznie rosnącej populacji dzikich zwierząt sytuacja będzie ulegała stałemu pogorszeniu, dlatego też potrzebne są zdecydowane i pilne zmiany systemowe.

dr inż. Anna Pętalska-Nispoń

Prezes

Dziwny, jakiś inny jest ten rok... Czytaj więcej->

sierpień 2017
N P W Ś C Pt S
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31
Kursy walut
Money.pl - Serwis Finansowy nr 1
NBP 2017-08-16
USD 3,6435 +0,43%
EUR 4,2724 -0,23%
CHF 3,7403 -0,42%
GBP 4,6970 -0,24%
Wspierane przez Money.pl
Imieniny obchodzą: Anita, Julianna, Jacek